Bir dilin alfabesine göre sıralama

Compose Multiplatform'un ortak kodunda bir ad listesinin neden dilin alfabesine göre sıralanmadığı, bunun için kütüphanenin ne verdiği ve nasıl sınandığı. Sorun Pantrix'e özgü değildir: ortak kodunda sorted() ya da sortedBy { it.name } ile ad, şehir, başlık sıralayan her Kotlin Multiplatform projesinde aynı şekilde görülür.

Burada söylenenlerin hangisinin bu depoda koşan bir testte görüldüğü ve hangisinin doğrulanmadığı 7. bölümde ayrı ayrı yazılıdır.

1. Sorun

Belirti

• Türkçe bir müşteri listesi sortedBy { it.name } ile sıralanır. "Çelik", "Öztürk", "Şahin" ve "İpek" listenin en sonuna, "Zeynep"ten sonraya düşer.

• "ılık", "iğne"den sonra gelir; Türk alfabesinde ı, i'den öncedir.

• Büyük harfle başlayan her ad, küçük harfle başlayan her addan önce gelir: "Zeynep", "ada"dan önce.

• Aynı ekran her platformda aynı (yanlış) sırayı verir; bu yüzden bir platformda denenip fark edilmez.

listOf("zeytin", "şeker", "öğle", "iğne", "ılık", "çilek", "Çay", "cam").sorted()
// [cam, iğne, zeytin, Çay, çilek, öğle, ılık, şeker]

Neden

Kotlin'de iki yazının karşılaştırılması (String.compareTo) harflerin Unicode'daki sayılarına bakar. Bu, her platformda aynı sonucu veren, hızlı ve hiçbir dilin alfabesi olmayan bir sıradır: büyük harflerin sayıları küçük harflerinkinden küçüktür, ç (231), ö (246), ş (351) ve ı (305) de z'den (122) büyüktür.

Bir dilin alfabesine göre sıralamak "collation" denen ayrı bir iştir ve Kotlin'in ortak kütüphanesinde karşılığı yoktur. Her platformun kendi aracı vardır:

Kısa yoldan gidilen iki çözüm de yetmez:

1. lowercase() ile karşılaştırmak. Büyük küçük harf sorununu çözer, alfabeyi çözmez: ç yine z'den sonradır.

2. String.CASE_INSENSITIVE_ORDER. JVM'de İ ile i'yi eşit sayar, JS'te, Wasm'da ve iOS'ta saymaz: aynı liste masaüstünde ve tarayıcıda başka sıralanır.

2. Çözüm

Her platformun kendi aracını tek bir Comparator<String> arkasına almak: ortak kodda bir expect, dört kaynak kümesinde karşılığı.

Üç karar her platformda aynı tutulur ki liste platformdan platforma değişmesin:

• Büyük küçük harf eşittir. "ada" ile "Ada" yan yana durur. Kotlin'in sortedWith'i eşitleri geldikleri sırada bıraktığı için sıralama kararlıdır.

• Aksan ayırt edilir. "resume", "résumé"den önce gelir.

• Rakamlar harf gibidir. "10", "9"dan önce gelir. Sayı sıralanacaksa sayıyla sıralanır; java.text.Collator'da sayısal sıralama seçeneği olmadığı için öteki platformlarda da açılmadı.

3. Pantrix ile

PantrixLocale.textOrder() o dilin karşılaştırıcısını verir; rememberTextOrder() bir bileşimde temanın dilininkini tutar.

// Ortak kodda, bileşimin dışında
val order = PantrixLocale.Turkish.textOrder()
val sorted = customers.sortedWith(compareBy(order) { it.name })

// Bir bileşimde: temanın diliyle, dil değişmedikçe aynı nesne
val order = rememberTextOrder()
val sorted = remember(customers, order) { customers.sortedWith(compareBy(order) { it.name }) }

PantrixDataTable'ın yazı kolonu onu doğrudan alır:

val order = rememberTextOrder()
val columns = remember(order) {
    listOf(
        DataTableColumn.text<Customer>(key = "name", header = name, sortable = true, textOrder = order) { it.name }
    )
}
PantrixDataTable(rows = remember(customers, sort) { customers.sortedWith(sort.comparator(columns)) }, columns = columns)

textOrder verilmeyen yazı kolonu eskisi gibi, harflerin sayılarıyla ve büyük küçük harf ayırmadan sıralar.

Karşılaştırıcıyı sakla. Bir karşılaştırıcı kurmak bedava değildir ve bir sıralama ona binlerce kez sorar. Bileşimin dışında bir alanda, içinde rememberTextOrder() ile tutulur; her karşılaştırmada yeniden kurulmaz.

4. Pantrix olmadan

Dört dosya. Ortak kodda:

// commonMain
expect fun textOrder(languageTag: String): Comparator<String>

Android'de ve masaüstünde (iki kaynak kümesinde aynı dosya):

// androidMain, jvmMain
actual fun textOrder(languageTag: String): Comparator<String> {
    val collator = Collator.getInstance(Locale.forLanguageTag(languageTag))
    collator.strength = Collator.SECONDARY // aksanı ayırt eder, büyük küçük harfi etmez
    return Comparator { first, second -> collator.compare(first, second) }
}

iOS'ta:

// iosMain
@OptIn(ExperimentalForeignApi::class)
actual fun textOrder(languageTag: String): Comparator<String> {
    val locale = NSLocale(localeIdentifier = languageTag)
    return Comparator { first, second ->
        val whole = NSMakeRange(0u, first.length.toULong())
        @Suppress("CAST_NEVER_SUCCEEDS")
        (first as NSString).compare(second, options = NSCaseInsensitiveSearch, range = whole, locale = locale).toInt()
    }
}

Web'de, js ile wasmJs'in ortak kaynak kümesinde:

// webMain
actual fun textOrder(languageTag: String): Comparator<String> =
    Comparator { first, second -> compareInLanguage(first, second, languageTag) }

@OptIn(ExperimentalWasmJsInterop::class)
private fun compareInLanguage(first: String, second: String, languageTag: String): Int = js(
    """(function () {
        try {
            var kept = globalThis.__textOrders || (globalThis.__textOrders = {});
            var order = kept[languageTag] ||
                (kept[languageTag] = new Intl.Collator(languageTag, { sensitivity: 'accent' }));
            return order.compare(first, second);
        } catch (refused) {
            return first < second ? -1 : (first > second ? 1 : 0);
        }
    })()"""
)

Web'deki iki ayrıntı:

• Karşılaştırıcı sayfada tutulur. JS ile Wasm'ın birbirine aynı şekilde verdiği tek şey yazıdır; bir Intl.Collator nesnesi iki hedefte ayrı türlerle taşınır. Bu yüzden nesne Kotlin tarafına alınmaz, dil başına bir kez kurulup sayfada (globalThis) saklanır: bir sıralamanın binlerce sorusunun her birinde yeniden kurulmasın diye. Ne kadar kazandırdığı bu depoda ölçülmedi.

• Tanınmayan etiket hata fırlatır. new Intl.Collator("geçersiz etiket") bir RangeError fırlatır; yukarıdaki kod onu yakalar ve harflerin sayılarına döner. Öteki platformlar tanımadıkları etikette sessizce genel kurala döner.

5. Yardımcının yapmadıkları

• Sunucunun sırasını vermez. Sıra platformundur ve platformlar her dilin her harfinde anlaşmaz. Tam da bir sunucunun sırasında olması gereken liste (sayfa sayfa gelen bir tablo) sunucuda sıralanır.

• Sayıları sayı gibi sıralamaz. "Sipariş 10", "Sipariş 9"dan önce gelir.

• Aramaz. Bir yazının içinde başka bir yazıyı dile göre aramak (Türkçede "I" yazınca "ı" bulmak) ayrı bir iştir; bu yalnızca karşılaştırır.

• Büyük harfe çevirmez. uppercase() de dile bakmaz: Türkçede "i" "İ" olmalıdır. Pantrix bu yüzden bir tablo başlığını kendiliğinden büyük harfe çevirmez; başlık yazıldığı gibi yazılır.

6. Test etmek

Sınanacak olan, platformun aracının gerçekten o dilin kurallarını bildiğidir; bu yüzden test her hedefte koşmalıdır. Türkçe iyi bir sınavdır: ç, ğ, ı, ö, ş, ü harflerinin altısı da harflerin sayılarıyla yanlış yere düşer.

@Test
fun turkish_texts_are_in_the_order_of_the_turkish_alphabet() {
    val words = listOf("zeytin", "şeker", "öğle", "iğne", "ılık", "çilek", "Çay", "cam")
    assertEquals(
        listOf("cam", "Çay", "çilek", "ılık", "iğne", "öğle", "şeker", "zeytin"),
        words.sortedWith(PantrixLocale.Turkish.textOrder())
    )
}

Büyük küçük harf eşitliğini Türkçe "I" ve "ı" ile sınamayın: platformların büyük küçük harf eşlemesi o çiftte ayrılabilir. "Çay" ile "çay" her platformda eşittir.

7. Doğrulama

Bu depoda koşan testlerde görülenler (2026-10-11, TextOrderTest, TextOrderOnAndroidTest):

Doğrulanmayanlar:

• Android cihazı. Android testi ana makinede koşar ve orada java.text.Collator JDK'nınkidir. Cihazda aynı sınıfın arkasında ICU vardır; Türkçe kurallarını bildiği beklenir, bu depoda bir cihazda ya da emülatörde sınanmadı.

• Paketlenmiş masaüstü uygulaması. JDK, İngilizce dışındaki dillerin kurallarını jdk.localedata modülünde taşır. Uygulamayla birlikte paketlenen çalışma zamanı bu modülü içermiyorsa Collator hata vermeden genel kurala döner ve Türkçe liste yine yanlış sıralanır. Compose Desktop'ta modül nativeDistributions { modules("jdk.localedata") } ile eklenir. Bu depoda paketlenmiş bir uygulamada denenmedi; testler tam bir JDK ile koşar.

• Safari ve Firefox. Tarayıcı testleri yalnızca Chrome'da koşar.

• Türkçe dışındaki diller. Almanca, İsveççe, İspanyolca gibi kendi kuralı olan diller sınanmadı; araç aynıdır.

8. Bu depoda nerede